Ο Καρλ Μαρξ, γεννήθηκε στις 5 του Μάη 1818, στην πόλη Τριρ της Γερμανίας. Στις 5 του Μάη 2011, συμπληρώνονται193 χρόνια από τη γέννηση του. Πρόκειται για το μεγαλύτερο διανοητή στην Ιστορία του ανθρώπου. Είναι εκείνος που για πρώτη φορά, έθεσε το ζήτημα της Ιστορίας στην πραγματική του διάσταση ως εξής: « Οι φιλόσοφοι έχουν απλώς ε ξ η γ ή σ ε ι τον κόσμο με διάφορους τρόπους, αυτό που έχει σημασία είναι να τον α λ λ ά ξ ο υ μ ε ».
Ο Καρλ Μαρξ μας έδωσε την επιστημονική κοσμοθεωρία της εργατικής τάξης, το μαρξισμό, θεμέλιο για την κοινωνική δύναμη, που αποστολή της έχει ν' αλλάξει τον κόσμο, να καταργήσει την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, βάζοντας οριστικά τέλος στις ταξικές κοινωνίες με την οικοδόμηση της αταξικής κοινωνίας.
Ο Καρλ Μαρξ, μαζί με τον Φρίντριχ Ένγκελς, δημιούργησαν την επιστημονική πολιτική οικονομία, που αποκάλυψε τη φύση της καπιταλιστικής και κάθε άλλης εκμετάλλευσης, σαν ιδιοποίηση της απλήρωτης εργασίας, της υπεραξίας, περιέγραψε τον μηχανισμό ανάπτυξης του καπιταλισμού, επεσήμανε τον ιστορικά παροδικό χαρακτήρα του, θεμελίωσε την ιδέα ότι το πέρασμα στο σοσιαλισμό είναι αναπότρεπτο. Η καπιταλιστική οικονομική κρίση, που βρίσκεται σε εξέλιξη, επιβεβαιώνει το σύνολο της ανάλυσης που περιέχεται στο «Κεφάλαιο». Αναδεικνύει ταυτόχρονα το νομοτελειακό της αντικατάστασης του καπιταλισμού με την κοινωνική επανάσταση, για να περάσει η ανθρώπινη κοινωνία, από την «προϊστορία» στην ιστορία, και οιεργάτες από το βασίλειο της αναγκαιότητας, στο βασίλειο της ελευθερίας.
"...και οι νεαροί επιστήμονες... και τα ετοιμόρροπα γεροντάκια..."
"Ένα γνωστό ρητό λέει : αν τα γεωμετρικά αξιώματα έθιγαν τα συμφέροντα των ανθρώπων, οι άνθρωποι σίγουρα θα τα ανασκεύαζαν.
Οι φυσικοιστορικές θεωρίες, που έθιξαν τις παλιές προλήψεις της θεολογίας, προκάλεσαν και προκαλούν ως τα σήμερα την πιο λυσσασμένη πάλη. Δεν είναι εκπληκτικό ότι η διδασκαλία του Μαρξ, που εξυπηρετεί άμεσα τη διαφώτιση και την οργάνωση της πρωτοπόρας τάξης της σύγχρονης κοινωνίας, δείχνει τα καθήκοντα της τάξης και αποδείχνει ότι - λόγω της οικονομικής ανάπτυξης - είναι αναπόφευκτη η αντικατάσταση του σύγχρονου καθεστώτος με μια καινούργια τάξη πραγμάτων, δεν είναι εκπληκτικό, ότι η διδασκαλία αυτή ήταν υποχρεωμένη να κατακτά με μάχη το κάθε της βήμα στο δρόμο της ζωής.
Είναι περιττό να μιλήσουμε για την αστική επιστήμη και φιλοσοφία, που τις διδάσκουνε επίσημοι καθηγητές σύμφωνα με το επίσημο πνεύμα για ν' αποβλακώνουν τη νέα γενιά των εύπορων τάξεων και για να τη "γυμνάζουν" ενάντια στους εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς. Η επιστήμη αυτή, δεν θέλει ούτε ν' ακούσει για μαρξισμό και διακηρύχνει ότι ο μαρξισμός έχει αναιρεθεί και εκμηδενιστεί. Και οι νεαροί επιστήμονες, που κάνουν την καριέρα τους με την αναίρεση του σοσιαλισμού, και τα ετοιμόρροπα γεροντάκια που φιλάνε τις παραδόσεις κάθε απαρχαιωμένου "συστήματος", επιτίθενται με τον ίδιο ζήλο ενάντια στον Μαρξ...
Η διδασκαλία του Μαρξ προκαλεί σ' όλο τον πολιτισμένο κόσμο τη μεγαλύτερη εχθρότητα και το μίσος όλης της αστικής επιστήμης (και της επίσημης και της φιλελεύθερης), που βλέπει το μαρξισμό σαν μια "βλαβερή αίρεση". Και δεν μπορεί να περιμένει κανείς διαφορετική στάση, γιατί δεν είναι δυνατόν να υπάρξει "αμερόληπτη" κοινωνική επιστήμη σε μια κοινωνία, χτισμένη πάνα\ω στην ταξική πάλη. Είτε έτσι, είτε αλλιώς, όλη η επιστήμη, μα και η φιλελεύθερη επιστήμη υπερασπίζει την μισθωτή δουλεία, ενώ ο μαρξισμός έχει κηρύξει αμείλικτο πόλεμο ενάντια σ' αυτή τη δουλεία. Το να περιμένει κανείς αμερόληπτη επιστήμη στην κοινωνία της μισθωτής δουλείας είναι η ίδια κουτούτσικη αφέλεια, όπως και το να περιμένει κανείς αμεροληψία από τους εργοστασιάρχες στο ζήτημα, αν θα πρέπει ν' αυξήσουν το μεροκάματο των εργατών, ελαττώνοντας τα κέρδη του κεφαλαίου...
Η ανάπτυξη του μαρξισμού, η διάδοση και η εδραίωση των ιδεών του μέσα στην εργατική τάξη προκαλούν αναπόφευκτα την επανάληψη και την όξυνση αυτών των αστικών επιθέσεων ενάντια στο μαρξισμό, που ύστερα από κάθε "εκμηδένισή" του από την επίσημη επιστήμη γίνεται όλο και πιο γερός, πιο ατσαλωμένος και πιο ζωτικός."*
*Β. Ι. ΛΕΝΙΝ "Μαρξισμός και αναθεωρητισμός", τομ. 17ος, σελ. 17.
Κάντε τόπο να περάσω, πριν τα κάνω όλα γυαλί, εγώ κανέναν πια δε λογαριάζω, έχω πιάσει - έχω πιάσει την καλή.
Έξω φτώχεια, μιλάει ο παράς, και είμαι φίνος - φίνος και παλληκαράς
.......
Ο φετιχισμός του εμπορεύματος και του χρήματος .
Η αποξενωμένη εργασία, που χωρίζει τον άνθρωπο από τον καρπό της δραστηριότητάς του, μεταβάλλει τις πραγματικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων σε σχέσεις ανάμεσα σε πράγματα (αντικείμενα). Με τη διαδικασία αυτή της αντικειμενοποίησης, όπου το ανθρώπινο στοιχείο (εργασία) μετατρέπεται σε υλικό αντικείμενο, ξένο προς τον άνθρωπο, δηλαδή σε εμπόρευμα, όλες οι σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους καταντούν λειτουργία του χρήματος. Στο σύγχρονο κόσμο η παραγωγή εμπορευμάτων εμφανίζεται ως τελικός σκοπός του ανθρώπου και ο πλούτος, το χρήμα, ως τελικός σκοπός της παραγωγής. Έτσι το εμπόρευμα και το χρήμα, επιβεβαιώνονται από τον άνθρωπο, ως αυθύπαρκτες δυνάμεις και αξίες. Το εμπόρευμα εξουσιάζει τον άνθρωπο και όλες οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων εμφανίζονται με τη μορφή σχέσεων ανάμεσα σε εμπορεύματα, ανάμεσα σε πράγματα, δηλαδή με τη μορφή δυνάμεων όχι ανθρώπινων, αλλά φυσικών και υπερφυσικών δυνάμεων τυφλής αναγκαιότητας.
Ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο» ονομάζει αυτό το φαινόμενο φετιχισμό του εμπορεύματος:
Ο Μαρξ προσδιόρισε το εμπόρευμα ως μια αντιφατική ενότητα αξίας χρήσης και (ανταλλακτικής) αξίας. Αυτή η διπλή φύση του εμπορεύματος είναι απόρροια της διπλής φύσης της ίδιας της εργασίας. Δηλαδή, από τη μια είναι συγκεκριμένη εργασία και πηγή της αξίας χρήσης των εμπορευμάτων και από την άλλη είναι αφηρημένη εργασία και η πηγή της αξίας των εμπορευμάτων.
ΧΡΗΜΑ:το φετίχ του φετιχισμού των εμπορευμάτων.
Χρήμα: «Η αλλοτριωμένη ικανότητα του ανθρώπινου γένους»
"...Τοχ ρ ή μ α,στοβαθμό που κατέχει τηνι δ ι ό τ η τ ανα μπορεί να αγοράζει κάθε τι και να ιδιοποιείόλα ταα ν τ ε ι κ ε ί μ ε ν α, είναια ν τ ι κ ε ί μ ε ν ομε την μεγαλύτερηαξία. Η καθολικότητα αυτής της ιδιότητας, είναι η βάση της παντοδυναμίας του χρήματος…"
Το χρήμα, λοιπόν, ως το «γενικό ισοδύναμο όλων των εμπορευμάτων», γίνεται το φετίχ του φετιχισμού των εμπορευμάτων. Ο Καρλ Μαρξ στα «Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα»,* ερμηνεύοντας αποσπάσματα έργων του Σαίξπηρ και του Γκαίτε (Τίμων ο Αθηναίος και Φάουστ), δείχνει με έξοχο και παραστατικό τρόπο, το πώς μέσω του χρήματος, η κοινωνική δύναμη αντιστρέφεται σε ατομική δύναμη των κατόχων του χρήματος. Πώς το χρήμα μεταστρέφει κάθε μια από τις ουσιαστικές δυνάμεις του ανθρώπου στα αντίθετά τους. "...Αυτό που υπάρχει για μένα μέσα από τον σύνδεσμο του χ ρ ή μ α τ ο ς, αυτό που μπορεί να πληρώσει το χρήμα, αυτό ακριβώς είμαι εγώ,ο κάτοχος του χρήματος. Οι ιδιότητες του χρήματος είναι δικές μου, εμένα του κατόχου, ιδιότητες και ουσιαστικές δυνάμεις. Έτσι αυτό πουε ί μ α ικαι αυτό πουμ π ο ρ ε ί ν α κ ά ν ω, σε καμιά περίπτωση δεν καθορίζεται από την ατομικότητα μου.Ε ί μ α ιάσχημος, αλλάμπορώ ν’ αγοράσω τηνπ ι ο ό μ ο ρ φ ηγυναίκα. Πράγμα που σημαίνει ότι δεν είμαιά σ χ η μ ο ς, γιατί το αποτέλεσμα τηςα σ χ ή μ ι α ς,απωθητική της δύναμη, εξουδετερώνεται από το χρήμα. Είμαικ ο υ τσ ό ς ,αλλά το χρήμαμου με προμηθεύει είκοσι τέσσερα πόδια. Κατά συνέπεια δεν είμαι κουτσός. Είμαι κακός, ανυπόληπτος, ασυνείδητος και κουτός άνθρωπος, το χρήμα, όμως είναι ευυπόληπτο, καιτο ίδιοκαι ο κάτοχός του. Το χρήμα είναι το μεγαλύτερο καλό, κατ’ ακολουθία και ο κάτοχός του είναι καλός. Επιπρόσθετα, το χρήμα με γλυτώνει από τον κόπο να είμαι ανυπόληπτος, έτσι υπολογίζομαι για τίμιος και ειλικρινής. Είμαιά μ υ α λ ο ς,αν όμως το χρήμαείναι οπ ρ α γ μ α τ ι κ ό ς ν ο υ ς,όλων των πραγμάτων,πως είναι δυνατόν ο κάτοχος του να είναι άμυαλος; Κάτι περισσότερο, ο κάτοχος του χρήματος μπορεί ν’ αγοράσει έξυπνους ανθρώπους για λογαριασμό του. Συνεπώς έχει εξουσία πάνω σε έξυπνους ανθρώπους, εξυπνότερους από αυτόν. Με το χρήμα μπορώνα έχω κάθε τι που επιθυμεί η ανθρώπινη καρδιά. Δεν είμαι έτσι κάτοχος όλων τωνανθρώπινων ικανοτήτων; Δεν αντιστρέφει, λοιπόν, το χρήμα όλες μου τις ανικανότητες σε ικανότητες;Αν τοχ ρ ή μ αείναι δεσμός που δένει εμένα με τηνα ν θ ρ ώ π ι ν ηζωή και την κοινωνία σε μένα, που συνδέει εμένα με την φύση και τον άνθρωπο, δεν είναι τότε το χρήμα ο δεσμός όλων των δ ε σ μ ώ ν;Δεν είναι σε θέση να δέσει και να λύσει όλους τους δεσμούς; Δεν είναι, λοιπόν, το καθολικό μέσο τουδ ι α χ ω ρ ι σ μ ο ύ Είναι το σ τ ο ι χ ε ί οτ ο υδ ι α χ ω ρ ι σ μ ο ύ και το πραγματικόσ υ γ κ ο λ λ η τ ι κ ό σ τ ο ι χ ε ί ο,είναι η χημική δύναμη της κοινωνίας.Ο Σαίξπηρ τονίζει ιδιαίτερα τις πάρα κάτω δυο ιδιότητες του χρήματος:
1.Είναι η ορατή θεότητα, η μεταμόρφωση όλων των ανθρώπινων και φυσικών ιδιοτήτων στα αντίθετά τους, η καθολική σύγχυση και αντιστροφή των πραγμάτων, συμφιλιώνει τ' αδύνατα.
2.Είναι η καθολική πόρνη, ο καθολικός μαστροπός ανθρώπων και εθνών.
Η αντιστροφή και η σύγχυση όλων των ανθρώπινων και φυσικών ιδιοτήτων, η συμφιλίωση των αδυνάτων, η θ ε ί α δύναμη του χρήματος βρίσκεται στη φύση του, σαν αποξενωμένη και αλλοτριωτική ε ι δ ο λ ο γ ι κή ο υ σ ί α του ανθρώπου που αλλοτριώνεται η ίδια πουλώντας τον εαυτό της. Είναι η αλλοτριωμένη ικανότητα του ανθρώπινου γένους. Αυτό που εγώ σαν άνθρωπος δεν μπορώ να κάνω, δηλαδή, αυτό που όλες οι ατομικές μου δυνάμεις δεν μπορούν να κάνουν, μπορώ να το κάνω με την βοήθεια του χ ρ ή μ α τ ο ς. Έτσι το χρήμα μεταμορφώνει κάθε μία από τις ουσιαστικές αυτές δυνάμεις σε κάτι που δεν είναι οι ίδιες, στα α ν τ ί θ ε τ ά τους. Αν επιθυμώ ένα γεύμα ή αν θέλω να πάρω την ταχυδρομική άμαξα γιατί δεν νοιώθω αρκετά δυνατός για να κάνω το ταξίδι με τα πόδια, το χρήμα θα μου εξασφαλίσει και τον ζευγά και την άμαξα, δηλαδή μεταφέρει τις επιθυμίες μου από το βασίλειο της φαντασίας στην πραγματικότητα, τις μεταφράζει από την ύπαρξη τους σαν σκέψη, φαντασία και επιθυμίες σε α ι σ θ η τ ή πραγματική ύπαρξη, από την φαντασία στη ζωή και από την φανταστική ύπαρξη σε πραγματική ύπαρξη. Σ΄αυτόν τον μεσολαβητικό ρόλο το χρήμα είναι η π ρ α γ μ α τ ι κ ή δ η μ ι ο υ ρ γ ι κ ή δύναμη. Η α π α ί τ η σ η υπάρχει επίσης και για όσους δεν έχουν χρήμα, αλλά η απαίτησή τους, είναι απλώς ένα ψέμα της φαντασίας τους. Για μένα ή για οποιονδήποτε τρίτο η απαίτησή μου δεν έχει κανένα αποτέλεσμα, δεν υπάρχει. Κατά συνέπεια, για μένα παραμένει χ ω ρ ί ς π ρ α γ μ α τ ι κ ή υ π ό σ τ α σ η και χ ω ρ ί ς α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ο. Η διαφορά ανάμεσα στην αποτελεσματική απαίτηση βασισμένη στο χρήμα και στην ατελέσφορη απαίτηση βασισμένη στην ανάγκη μου, στο πάθος μου, την επιθυμία μου κλπ., είναι η διαφορά ανάμεσα στο ε ί ν α ι και στη σ κ έ ψ η, ανάμεσα σε μια απεικόνιση που απλώς υπάρχει μέσα μου και σε μια απεικόνιση που υπάρχει έξω από μένα σαν π ρ α γ μ α τ ι κ ό α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ο. Αν δεν έχω χρήματα να ταξιδέψω, δεν έχω την α ν ά γ κ η, δηλαδή στερούμαι πραγματικής και εφαρμόσιμης ανάγκης να ταξιδέψω. Αν έχω κλίση για σπουδές, και δεν έχω χρήματα για να ικανοποιήσω την κλίση αυτή, τότε δεν έ χ ω κλίση για σπουδές, δηλαδή στερούμε π ρ α γ μ α τ ι κ ή ς και ε φ α ρ μ ό σ ι μ η ς κλίσης. Αλλά αν πράγματι δεν έχω καμία κλίση για σπουδές, αλλά έχω τη θέληση κ α ι το χρήμα, τότε διαθέτω μια α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ή κλίση για σπουδές. Το χ ρ ή μ α, που είναι το εξωτερικό, καθολικό μ έ σ ο και δ ύ ν α μ η - που εκπηγάζει όχι από τον άνθρωπο σαν άνθρωπο και όχι από την ανθρώπινη κοινωνία σαν κοινωνία - για να μετατρέψει την φ α ν τ α σ ί α σε π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α και την π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α σ ε α π λ ή φ α ν τ α σ ί α μεταστρέφει τις π ρ α γ μ α τ ι κ έ ς α ν θ ρ ώ π ι ν ε ς κ α ι φ υ σ ι κ έ ς δ υ ν ά μ ε ι ς σε καθαρά αφηρημένες απεικονίσεις και συνακόλουθα σε ατέλειες, και βασανιστικές φαντασιώσεις, όπως ακριβώς μεταστρέφει τις πραγματικές α τ έ λ ε ι ε ς και φ α ν τ α σ ι ώ σ ε ι ς - πραγματικά ανίκανες δυνάμεις που υπάρχουν μόνο στη φαντασία του ατόμου - σε π ρ α γ μ α τ ι κ έ ς ο υ σ ι α σ τ ι κ έ ς δ υ ν ά μ ε ι ς και ι κ α ν ό τ η τ ε ς. Κάτω από αυτό τον χαρακτηρισμό, το χρήμα είναι η καθολική αντιστροφή των ι δ ι α ί τ ε ρ ω ν χ α ρ α κ τ η ρ ι σ τ ι κ ώ ν, τα οποία μεταστρέφει στα αντίθετά τους και προσδίνει στις ιδιότητες τους, αντιφατικές ιδιότητες. Έτσι το χρήμα εμφανίζεται σαν δύναμη α ν τ ι σ τ ρ ο φ ή ς σε σχέση προς το άτομο και προς εκείνους τους κοινωνικούς και άλλους δεσμούς που διατείνονται ότι είναι ο υ σ ί ε ς καθαυτές. Μεταμορφώνει την αφοσίωση σε προδοσία, την αγάπη σε μίσος, την αρετή σε φαυλότητα, τη φαυλότητα σε αρετή, τον υπηρέτη σε αφέντη, τον αφέντη σε υπηρέτη, την ανοησία σε λογική και τη λογική σε ανοησία. Από τη στιγμή που το χρήμα, σαν υπάρχουσα και ενεργός έννοια της αξίας, περιπλέκει και ανταλλάσει τα πάντα, είναι η καθολική σ ύ γ χ υ σ η και α ν τ α λ λ α γ ή όλων των πραγμάτων, ένας αντεστραμμένος κόσμος, η σύγχυση και η αντιστροφή όλων των φυσικών και ανθρώπινων ιδιοτήτων. Αυτός που μπορεί ν΄ αγοράσει θάρρος είναι γενναίος, ακόμα κι αν είναι ένας δειλός. Το χρήμα δεν ανταλλάσσεται για μια ιδιαίτερη ιδιότητα, για ένα ιδιαίτερο πράγμα, ή για οτιδήποτε ιδιαίτερο από τις ουσιαστικές δυνάμεις του ανθρώπου, αλλά για ολόκληρο τον αντικειμενικό κόσμο του ανθρώπου και της φύσης. Κοιταγμένο από την άποψη του ατόμου που το κατέχει, το χρήμα ανταλλάσσει κάθε ιδιότητα για κάθε άλλη ιδιότητα και αντικείμενο, ακόμα κι αν είναι αντίθετη. Είναι η δύναμη που συμφιλιώνει τ΄ αδύνατα και υποχρεώνει τις αντιφάσεις να ενωθούν. Αν πάρουμε τον ά ν θ ρ ω π ο σαν ά ν θ ρ ω π ο, και τη σχέση του προς τον κόσμο ανθρώπινη, τότε η αγάπη μπορεί να ανταλλαγεί μόνο με αγάπη, η εμπιστοσύνη μόνο με εμπιστοσύνη, κλπ. Αν επιθυμείς να απολαύσεις την τέχνη, πρέπει να είσαι καλλιτεχνικά καλλιεργημένο πρόσωπο. Αν επιθυμείς να επηρεάσεις άλλους ανθρώπους πρέπει να είσαι ένα άτομο που πραγματικά μπορεί να παρακινεί και να ενθαρρύνει τους άλλους. Κάθε μία από τις σχέσεις σου προς τον άνθρωπο και τη φύση πρέπει να είναι μια ε ι δ ι κ ή έ κ φ ρ α σ η, ανταποκρινόμενη στο αντικείμενο της θέλησης σου, της δικής σου π ρ α γ μ α τ ι κ ή ς α τ ο μ ι κ ή ς ζωής. Αν αγαπάς χωρίς να προκαλείς την επιστροφή της αγάπης, αν, δηλαδή δεν είσαι ικανός, με την ε κ δ ή λ ω σ η του εαυτού σου σαν πρόσωπο που αγαπά, να κάνεις τον εαυτό σου ένα πρόσωπο που το αγαπούν, τότε η αγάπη σου είναι μία ανικανότητα και μία δυστυχία".
Η μυστηριακή δύναμη του χρήματος βρίσκεται στη φύση του, σαν αποξενωμένη ειδολογική ουσία του ανθρώπου που αποξενώνεται η ίδια πουλώντας τον εαυτό της. Το χρήμα, συμπέραινε ο Μαρξ, είναι η αλλοτριωμένη ικανότητα του ανθρώπινου γένους!
"...Η πολιτική εξουσία στην ουσία της είναι η οργανωμένηβία μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης..."
Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς
Συμπυκνωμένη παρουσίαση του ΜΑΝΙΦΕΣΤΟΥ μέσα από ένα video κινουμένων σχεδίων
...Αρκεί ν' αναφέρουμε τις εμπορικές κρίσεις που με την περιοδική τους επανάληψη όλο και πιο απειλητικά αμφισβητούν την υπόσταση ολόκληρης της αστικής κοινωνίας... Στις κρίσεις ξεσπά μια κοινωνική επιδημία που σε κάθε άλλη προηγούμενη εποχή θα φαινόταν σαν παραλογισμός, η επιδημία της υπερπαραγωγής. Η κοινωνία ξαφνικά βρίσκεται πάλι πίσω σε κατάσταση στιγμιαίας βαρβαρότητας. Θα' λεγε κανείς ότι ένας λιμός, ένας γενικός καταστροφικός πόλεμος της έκοψε όλα τα μέσα ύπαρξης . Η βιομηχανία, το εμπόριο φαίνονται εκμηδενισμένα. Και γιατί; Γιατί η κοινωνία έχει πάρα πολύ πολιτισμό, πάρα πολλά μέσα ύπαρξης, πάρα πολλή βιομηχανία, πάρα πολύ εμπόριο...Οι αστικές σχέσεις έγιναν πάρα πολύ στενές για να περιλάβουν τα πλούτη που δημιουργήθηκαν απ' αυτές. Πως ξεπερνά η αστική τάξη τις κρίσεις; Από την μια μεριά καταστρέφοντας αναγκαστικά μάζες από παραγωγικές δυνάμεις. Από την άλλη, κατακτώντας καινούργιες αγορές και εκμεταλλευόμενη πιο βαθιά τις παλιές. Πως λοιπόν; Προετοιμάζοντας πιο ολόπλευρες και πιο τεράστιες κρίσεις και ελαττώνοντας τα μέσα για να προλαβαίνει τις κρίσεις... (σελ. 32-33) "...H κοινωνία δεν μπορεί πια να ζήσει κάτω από την κυριαρχία της αστικής τάξης, δηλαδή η ύπαρξη της αστικής τάξης δεν συμβιβάζεται άλλο με την κοινωνία... Η πτώση της και η νίκη του προλεταριάτου είναι το ίδιο αναπόφευκτα". (σελ. 40)...Ο κομμουνισμός δεν αφαιρεί από κανένα τη δυνατότητα να ιδιοποιείται κοινωνικά προϊόντα Αφαιρεί μόνο τη δυνατότητα να υποδουλώνει με την ιδιοποίηση αυτή ξένηεργασία...(σελ. 45)...Η πολιτική εξουσία στην ουσία της είναι η οργανωμένη βία μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. Όταν το προλεταριάτο στην πάλη του ενάντια στην αστική τάξη συγκροτείται αναγκαστικά σε τάξη, όταν γίνεται με μια επανάσταση κυρίαρχη τάξη και σαν κυρίαρχη τάξη καταργεί βίαια τις παλιές σχέσεις παραγωγής καταργεί τους όρους ύπαρξης της ταξικής αντίθεσης, τις τάξεις γενικά και έτσι και την ίδια τη δικιά του κυριαρχία σαν τάξη.Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας με τις τάξεις και τις ταξικές της αντιθέσεις έρχεται μια ένωση, όπου η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός είναι η προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων. (σελ. 51)*
* Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, "ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ του ΚΚ" εκδ. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ - Αθήνα 2004.